Het lijkt zo’n vanzelfsprekend iets: een stad. Maar in uitdrukkingen als “ik ga even de stad in” of “laten we in de stad afspreken” valt af te leiden dat met ‘stad’ schijnbaar iets anders wordt bedoeld dan de nieuwbouwwijken of de oude dorpskernen aan de rand, die toch tot dezelfde gemeente behoren. ‘Stad’ is anders, is speciaal. Maar wat maakt eigenlijk een plek tot een stad?

Sittard1538

‘Stad’ kent verschillende definities, maar er zijn een aantal kenmerken die vaak worden genoemd. Een stad is groot en onderscheidt zich daarmee van gehuchten en dorpen. Een stad is een plaats waar veel mensen wonen. Een stad is een uitgebreid en samenhangend geheel van wegen, huizen en andere gebouwen. En een stad kent een groot aantal voorzieningen en activiteiten.

Historisch gezien is er nog een kenmerk: een stad is een plaats met stadsrechten. Stadsrechten waren in de middeleeuwen privileges, die werden vergeven door de heer van een gebied. Hiermee kreeg een nederzetting het recht om onder andere een stadsmuur te bouwen, een markt te organiseren, tol en belasting te heffen en eigen rechtspraak te voeren.

Sittard verkreeg haar stadsrechten in 1243 en werd daarmee officieel ‘stad’. De stad was omringd door een vestingwal ter verdediging. Een drietal stadspoorten reguleerde het in- en uitgaande handelsverkeer. De stad moet veel mensen hebben aangetrokken: kooplieden, ambachtslieden, geestelijken, bewoners van het omringende land. De binnenstad werd aanzienlijk uitgebreid en de voormalige stadskern, het gebied rond de Grote Kerk, werd in zuidoostelijke richting meer dan verdubbeld. Het centrum verplaatste zich naar de nieuwe Markt, dat nog altijd het hart van Sittard vormt. Rond het stadscentrum ontwikkelde zich het stadsleven: een bloeiende economie, kerkdiensten, markten, feesten, bijeenkomsten. Wellicht is dat wat we bedoelen als we “naar de stad gaan”: het levendige van het centrum, de kern waar onze stad is ontstaan en vanwaar ze is gegroeid.

Perron Westelijke Mijnstreek vertelt over het historische erfgoed en de bouwkundige geschiedenis van Sittard en omstreken. Hier zullende de verschillende facetten van een stad, zoals wooncultuur, infrastructuur, tuin en landschap, worden uitgelicht. Zowel de meest bekende en opvallende monumenten als bijna vergeten plekken krijgen aandacht.  Zo wordt een beeld geschetst van de enorme rijkdom van het gebied.